Od trzech tygodni, 32 obywateli Afganistanu, w tym cztery dorosłe kobiety i 15-letnia dziewczyna, koczuje w Usnarzu Górnym, na granicy polsko-białoruskiej. Imigranci zostali tam zatrzymani przez polską Straż Graniczną podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy. Osoby podające się za uchodźców z Afganistanu twierdzą, że chcą się dostać do Polski, aby starać się o pomoc międzynarodową.

Cudzoziemcy złożyli skargę na działania polskich władz do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a prawnicy współpracujący z Helsińską Fundacją Praw Człowieka skierowali do ETPC wniosek o wydanie tak zwanych środków tymczasowych. Trybunał wezwał polskie i łotewskie władze do zapewnienia wszystkim skarżącym żywności, wody, odzieży, odpowiedniej opieki medycznej oraz, jeśli to możliwe, tymczasowego schronienia. Zastosowanie tego środka nie uchybia jakimkolwiek obowiązkom Białorusi wynikającym z prawa międzynarodowego w odniesieniu do sytuacji skarżących.

Ponadto, Trybunał jasno wskazał, że środek ten nie powinien być rozumiany jako wymaganie, aby Polska lub Łotwa wpuściły skarżących na ich terytoria. Żaden wiążący akt prawa międzynarodowego nie nakłada na Polskę obowiązku przyjmowania na swoje terytorium osób próbujących nielegalnie przekroczyć granicę. Jednocześnie, cudzoziemcy koczujący na granicy polsko-białoruskiej mogą ubiegać się o przyznanie im ochrony międzynarodowej, stosując się do procedury przewidzianej w ustawie o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Po decyzji Trybunału o zastosowaniu środków tymczasowych Polska podjęła próbę udzielenia pomocy osobom koczującym na granicy polsko-białoruskiej stosując się do obowiązującego prawa. Ze względu na brak współpracy po stronie Białorusi, rzeczywiste udzielenie pomocy, do którego zobowiązał Polskę ETPC, może być niewykonalne.

„Polska podjęła próbę zgodnego z obowiązującym prawem udzielenia pomocy cudzoziemcom koczującym przy polskiej granicy po jej białoruskiej stronie. Jeśli Białoruś będzie uniemożliwiała udzielenie rzeczywistej pomocy cudzoziemcom, Polska będzie mogła powołać się na obiektywną przeszkodę, która uniemożliwiła realizację środka tymczasowego” – zaznacza Łukasz Bernaciński Dyrektor Centrum Analiz Legislacyjnych Ordo Iuris.