Akurat na Święta Bożego Narodzenia gruchnęła wieść, że były premier Francji Francois Fillon został wybrany do rady dyrektorów rosyjskiej spółki Sibur. To największa petrochemiczna firma w Rosji. Niegdyś kontrolowana przez Gazprom, potem przejęta przez prywatnego biznesmena, którego jednak szybko wysiudano ze spółki, a jego miejsce zajęli – też prywatni, a jakże – biznesmeni. Tyle że to Leonid Michelson i Giennadij Timczenko. Obaj związani z największym prywatnym koncernem gazowym Novatek. Michelson uważany za najbogatszego Rosjanina, Timczenko nazywany „skarbnikiem Putina”. Nie trzeba chyba więcej tłumaczyć. Posada Fillona niby w prywatnej firmie, ale jednak na polecenie Kremla.

Opłacalna rusofilia

Fillon był premierem Francji w latach 2007-2012. Wtedy to ówczesny prezydent Francji Nicolas Sarkozy zadbał o korzystne dla Moskwy warunki pokoju z Gruzją, po agresji Rosji na ten kraju w sierpniu 2008. W 2017 roku Fillon wystartował jako kandydat Republikanów w wyborach prezydenckich. Dostał 20 proc. głosów, przegrywając nie tylko z Macronem, ale też Le Pen. W czasie kampanii otwarcie wzywał do „odnowienia szczerych i trwałych stosunków” z Putinem; porównał okupację Krymu do realizacji „prawa narodów do samostanowienia”; wielokrotnie nazywał sankcje wobec Rosji „bezsensownymi”, opowiadał się za ich zniesieniem i obiecał, że w razie wygranej ułatwi to. Fillon po fiasku starań o prezydenturę w 2017 roku założył firmę doradczą Apteras. Znalazł się w centrum dwóch skandali korupcyjnych. Najpierw wyszło na jaw, że zaaranżował spotkanie libańskiego miliardera z Putinem za 50 tys. dolarów, a następnie, że jego żona figurowała jako jego asystentka, gdy pracował w parlamencie, ale nic nie robiła, pobierając tylko pensję. Sąd ukarał w czerwcu 2020 r. Fillona grzywną i 5 latami więzienia (z czego trzy w zawieszeniu) oraz zakazał mu pełnienia funkcji publicznych przez 10 lat. Polityk złożył apelację i sprawa wciąż się toczy. Korupcyjne zarzuty nie przeszkodziły (może wręcz przeciwnie) zyskać Fillonowi posad już w dwóch dużych firmach rosyjskich – zresztą widać od dawna, że ten polityk cieszy się specjalnymi względami Putina. Wszak rzadko się zdarza, by były premier był podejmowany przez prezydenta Rosji w towarzystwie doradcy ds. polityki zagranicznej i by był ten fakt nagłaśniany przez Kreml. A tak było z wizytą Fillona w rezydencji Putina w Nowo-Ogariowie w 2018 roku.

Te kontakty skomercjalizowały się jednak dopiero w kończącym się roku. Dziś słyszymy o posadzie w Siburze, ale już w czerwcu Zarubieżnieft, spółka państwowa zajmująca się poszukiwaniem i zagospodarowaniem pól naftowych w Rosji i za granicą, a także operacjami w zakresie dostaw sprzętu technologicznego, potwierdziła, że Fillon zasiadł w jej radzie dyrektorów. Zresztą Francuz nie jest, rzecz jasna, jedynym byłym zachodnim urzędnikiem wysokiego szczebla, jaki trafił na listę płac rosyjskich firm lojalnych wobec Kremla. W czerwcu 2021 w radzie dyrektorów największego rosyjskiego koncernu naftowego Rosnieft zasiadła była szefowa MSZ Austrii Karin Kneissl, związana wcześniej z Wolnościową Partią Austrii (FPÖ). Była szefowa dyplomacji austriackiej jest jednym z dyrektorów niezależnych w 11-osobowej radzie, której przewodniczącym, pozostaje – od 2017 roku - były kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder (zarabia na tym stanowisku jakieś 600 000 dolarów rocznie). Innym niemieckim członkiem rady jest Matthias Warnig, były oficer wywiadu Stasi, od wielu lat związany z Putinem. Zresztą obaj Niemcy zasiadający w radzie dyrektorów Rosniefti, jednocześnie pełnią kluczowe role w Nord Stream 2. Matthias Warnig jest szefem spółki budującej gazociąg, a Schroeder szefem jej rady.

Skoro zaś mowa o Nord Stream 2, to jakoś tak się dziwnie składa, że politycy z krajów wspierających i zaangażowanych w projekt, dostają synekury w rosyjskich firmach. Chodzi nie tylko o Niemców, ale też Austriaków. Była mowa o Kneissl, a przecież jest też Wolfgang Schüssel. Kiedyś był szefem Austriackiej Partii Ludowej (ÖVP) i kanclerzem Austrii. Obecnie zasiada w radzie dyrektorów rosyjskiego koncernu Lukoil. Wcześniej na rosyjską listę płac trafili Finowie. Były premier Paavo Lipponen (konsultant Nord Stream i Nord Stream 2) oraz sekretarz socjaldemokratów Antton Rennholm (poprzez swoją firmę konsultingową otrzymał przelewy w wysokości 200 000 euro za prace przy projekcie South Stream w latach 2011-2013). To są te tylko bardziej znane nazwiska. A przecież jest też cała masa polityków i urzędników średniego szczebla, którzy ze stanowisk w swych krajach czy w UE przeniosła się bezpośrednio do firm lobbingowych opłacanych przez Gazprom, jak Peter Guilford, Gregor Kreuzhuber czy Peter Witt.

Rosyjska szuflada z zachodnimi politykami

Rosja wykorzystuje ich kontakty personalne, znajomość administracji i prawa europejskiego, wreszcie wciąż znaczne wpływy polityczne w krajach, z których pochodzą (widać to zwłaszcza na przykładzie Schroedera czy Fillona), aby realizować swe cele polityczne i ekonomiczne. Jak dotąd Moskwie to wcale nieźle wychodzi, czego najlepszym przykładem Nord Stream 2. Aktywność takich polityków ma też wpływ na postawę aktualnie rządzących w Berlinie, Wiedniu, Helsinkach czy Paryżu.