Po rekonstrukcji odśpiewano hymn państwowy, a delegacje złożyły kwiaty pod tablicą upamiętniającą strajk w Zakładach Azotowych Puławy. Wszyscy mogli poczęstować się grochówką i zagrzać przy rozgrzanych koksownikach.

- 13 grudnia 1981 roku wprowadzono stan wojenny na terytorium całej Polski. W wyniku terroru i represji na ludności cywilnej internowano w specjalnych ośrodkach i zakładach karnych ponad 10 tys. osób, w większości członków NSZZ „Solidarność”. (…) Opozycjonistów zwalniano z pracy, wyrzucono ze szkół i wyższych uczelni, a sądy i kolegia ds. wykroczeń skazywały ich na kary więzienia – powiedział Marek Wątorski, zastępca przewodniczącego lubelskiej „Solidarności”.

Przewodniczący Organizacji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” w Grupie Azoty Puławy Piotr Śliwa powiedział, że przed narodem polskim stoją ważne wyzwania.

- Po 38. latach stajemy przed zadaniem, aby nie tylko stać po stronie prawdy, ale by oddać należny honor ludziom, którzy mieli odwagę upomnieć się o godność Polski. Nie zawahali się zaryzykować własnego losu, a wręcz i życia, bo przecież komuniści mieli krew na rękach górników z „Wujka” i wielu innych – zaznaczył Śliwa.

Wykonawcami rekonstrukcji byli uczniowie Lubelskiego Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Lublinie oraz Bractwo rycerskie imienia Xsięcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Na potrzeby rekonstrukcji wypożyczono zabytkowe pojazdy z MPK i Komendy Wojewódzkiej Policji. Dużo wrażeń dostarczyła niebieska Nysa będąca własnością  lubelskiej „Solidarności”.
Strajk w Zakładach Azotowych Puławy wybuchł 13 grudnia 1981 roku i był jednym z najdłuższych w Polsce, bowiem utrzymał się do 19 grudnia. Choć jego przebieg był dramatyczny, to jednak udało się uniknąć rozlewu krwi. Podczas strajku ważne znaczenie miał krzyż – symbol wiary, który robotnicy umieścili przy bramie, aby bronił przed wrogiem.

13 grudnia br. po południu na placu Litewskim ułożono krzyż ze zniczy białych i czerwonych, następnie w kościele Pobrygidkowskim w Lublinie odbył się Koncert Pieśni Niepokornej i sprawowana była Msza św. za Ojczyznę. Przed pomnikiem bł. ks. Jerzego Popiełuszki delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze. 

Z kolei 15 grudnia br. w Tarnogrodzie upamiętniono ofiary  brutalnej pacyfikacji strajku w kopalni „Wujek”. Wśród 9 górników, którzy tam zginęli, był pochodzący z Tarnogrodu, 24-letni Józef Krzysztof Giza.

Obchody rozpoczęły się od Mszy św. w intencji ofiar stanu wojennego oraz Ojczyzny w parafii Przemienienia Pańskiego. Po Eucharystii nastąpił przemarsz na cmentarz, gdzie delegacje, po odśpiewaniu hymnu państwowego, złożyły kwiaty i zapaliły znicze na grobie zmarłego.

Lubelski Oddział IPN przygotował ofertę edukacyjną skierowaną do młodzieży, dotyczącą systemu rządów władzy komunistycznej w PRL-u, w tym przygotowania do 13 grudnia 1981 r. Po zajęciach uczestnicy zostali przewiezieni zabytkowym pojazdem do policyjnej Izby Pamięci, gdzie mogli zobaczyć, jak wyglądały mundury i sprzęt, którym posługiwali się milicjanci w czasie stanu wojennego.

Ze słupów informacyjnych w Lublinie możemy dowiedzieć się szczegółów dotyczących wprowadzenia stanu wojennego. Z kolei w sali konferencyjnej lubelskiej „Solidarności” wystawiono ekspozycje poświęconą bolesnej karcie polskiej historii i walki podziemnej „Solidarności” z reżimem komunistycznym.

Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z ówczesna Konstytucją. Tysiące działaczy „Solidarności” aresztowano lub internowano. Kilkadziesiąt osób straciło życie, nie wiadomo jednak ile osób zginęło w wyniku braku łączności i niedojechania karetek pogotowia do potrzebujących. Stan wojenny zniesiono 22 lipca 1983 r.

Organizatorami obchodów 38. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego byli: Region Środkowo-Wschodni NSZZ „Solidarność”, Wojewoda Lubelski, Marszałek Województwa Lubelskiego, Prezydent Miasta Lublin, Lubelski Kurator Oświaty, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie oraz Fundacja Ruchu Solidarności Rodzin.

Tomasz Kupczyk